مهدى فرمانيان

166

آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )

داشتند . همچنين انتساب آنان به شيعه ، در طول تاريخ دستاويزى براى مخالفان شيعه و در دورهء معاصر براى وهابيون و مستشرقان شد تا عقايد آنان را عقايدى شيعى دانسته ، به وارد كردن نقض و ايراد و طعن بر شيعه اقدام كنند . « 1 » يكى از خطرناك‌ترين مكانيسم‌هايى كه غاليان در راه ضربه زدن به شيعهء اصيل در پيش گرفتند ، مسئله جعل حديث بود كه شايد بتوان سر سلسلهء اين عمل ناجوانمردانه را مغيرة بن سعيد دانست . امام صادق ( ع ) در روايت زير به عمل حديث‌سازى مغيره همراه با جعل سند اشاره مىكند : « مغيرة بن سعيد به عمد بر پدرم ( امام باقر ) دروغ مىبست . ياران او كه در ميان ياران پدرم مخفى بودند ، كتاب‌هاى اصحاب پدرم را مىگرفتند و به مغيره مىدادند و او در آن كتب به صورت مخفيانه كفر و زندقه را جاى مىداد و آنها را ( با سلسله سند ) به پدرم منسوب مىكرد . سپس آن كتب را به يارانش مىداد تا در بين شيعيان پخش و منتشر كنند . پس هر نوع غلوّى كه در كتاب‌هاى پدرم مىيابيد ، بدانيد كه مغيره در كتب پدرم جاى داده است . » « 2 » هنگامى كه يونس بن عبد الرحمن ، صحابى بزرگ امام رضا ( ع ) تعداد زيادى از احاديث منسوب به امام باقر و امام صادق - عليهما السلام - را كه در عراق شنيده بود ، بر امام رضا ( ع ) عرضه كرد ، امام ( ع ) بسيارى از آن احاديث را رد كرده ، فرمود : « اين روايات از امام صادق ( ع ) صادر نشده است . » آن‌گاه ادامه داد : « همانا ابو الخطّاب بر ابو عبد اللّه ( امام صادق ) دروغ مىبست . خدا ابو الخطاب و ياران او را لعنت كند كه تا امروز اين احاديث را در كتب ياران ابو عبد اللّه به صورت مخفيانه جاى مىدهند . . . » « 3 » گرچه دانشمندان شيعه و به‌ويژه صاحبان كتب اربعه ، تلاش فراوانى در راه پالايش احاديث از راه توجه به متن و سند و عرضه بر كتاب و سنّت از خود به يادگار گذاشتند ، اما هم‌اكنون نمىتوان با قاطعيت اين ادعا را مطرح كرد كه تمامى احاديث مجعول غاليان از ميان كتب روايى شيعه رخت بربسته است . رفتار مقابله‌گرايانهء ائمه ( ع ) با غاليان ، در روش‌هاى زير قابل تلخيص است :

--> ( 1 ) . براى آگاهى از برخى ضربه‌هاى غاليان بر پيكرهء تشيع مراجعه شود به : غاليان ، ص 310 - 339 . ( 2 ) . اختيار معرفة الرجال ، ص 147 . ( 3 ) . همان ، ص 146 .